Jak zrobić dobre nagranie?

Planując wykonanie nagrań, które mają następnie zostać przepisane, warto przemyśleć warunki akustyczne i sprzętowe. Odpowiednio zrealizowane nagranie obniży koszt wykonania transkrypcji i skróci czas oczekiwania na tekst.

 

Miejsce

Warto wybrać niewielkie pomieszczenie, bez pogłosu, a przede wszystkim unikać miejsc, gdzie jest hałas. Wykonanie nagrania w restauracji, na korytarzu uczelni lub w galerii handlowej skutkuje większą liczbą niezrozumiałych fragmentów. Praca w hałasie jest również bardzo uciążliwa i wyczerpująca dla transkryptora.

 

Odległość od mikrofonu

Uczestnicy rozmowy powinni znajdować się dość blisko mikrofonu, każdy z nich w tej samej odległości. Jeśli nie ma takiej możliwości, respondent powinien znajdować się bliżej niż moderator, ponieważ to wypowiedzi respondenta stanowią większość tekstu. Dobra odległość to taka, gdy mikrofon znajduje się na wyciągnięcie ręki. W przypadku miejsc, gdzie słyszalne są dźwięki w tle, mikrofon można umieścić bliżej. Gdy musimy nagrywać w głośnym miejscu, mikrofon trzymamy około 15-20 cm od ust.

Rejestratora dźwięku nie należy trzymać w dłoni. Najlepiej położyć go na stole lub miękkim siedzisku i zadbać o to, by pozostawał nieruchomy oraz by miejsce, na którym się znajduje, nie drgało. Jeśli na przykład uczestnik rozmowy często odstawia filiżankę, lepiej umieścić dyktafon gdzie indziej lub podłożyć pod niego miękką tkaninę albo małą poduszkę.

Przed rozmową warto zrobić próbę, a efekt sprawdzić, używając słuchawek — nie zaś głośników dyktafonu czy telefonu.

 

Parametry nagrania

Jest oczywiste, że nie każdy musi znać się na ustawianiu parametrów sprzętu do nagrywania. Nie każdy też posiada dobry dyktafon. Tym bardziej warto zadbać o odpowiednie warunki zewnętrzne, zwłaszcza unikanie hałasu. Jeżeli jednak istnieje możliwość użycia dobrego rejestratora dźwięku, warto to zrobić. Jakość sprzętu to jednak nie wszystko. Nawet korzystając z bardzo dobrego dyktafonu, można wykonać bardzo złe nagranie.

Transkryptora najczęściej interesuje tylko dźwięk, więc jeśli do wyboru mamy nagranie z obrazem, ale o gorszej jakości dźwięku oraz nagranie wyłącznie dźwiękowe, lecz lepszej jakości – wybieramy to drugie.

 

Format

Na końcu nazwy pliku dźwiękowego pojawia się poprzedzony kropką skrót - formatu, w jakim został on zapisany. Nazwa pliku Wywiad z profesorem X może zatem wyglądać na przykład:
• Wywiad z profesorem X.WAV,
• Wywiad z profesorem X.MP3,
• Wywiad z profesorem X.WMA,
• Wywiad z profesorem X.M4A itp.

WAV jest formatem zapewniającym najlepszą jakość dźwięku, ale zajmującym dużo miejsca na dysku. Do nagrań rozmów wystarczą MP3 czy WMA. Różne sprzęty oferują rozmaite jakości nagrań w obrębie danego formatu (tzw. bitrate). Od 128kbps zaczyna się dość dobra jakość. Jeśli wartość kilobitów na sekundę jest niższa, dźwięk jest metaliczny. Najlepiej zatem, gdy plik ma wartość od 128 do 320kbps.

Wartością mniej istotną jest częstotliwość. Dobra częstotliwość to 44000Hz. Wówczas dźwięk jest stosunkowo czysty, pozbawiony szumów.

 

Przykładowe nagrania

To samo nagranie zrealizowane w trzech różnych jakościach brzmi zupełnie inaczej:
Wysoka jakość — 320kbps, 44Hz:
Posłuchaj nagrania

Średnia jakość — 128kbps, 44000Hz:
Posłuchaj nagrania

Niska jakość — 32kbps, 44000Hz:
Posłuchaj nagrania

A oto jak hałas może zmienić nawet nagranie wysokiej jakości (320kbps, 44000Hz):
Posłuchaj nagrania

 

Głośność

Trudno opisać, jak należy ustawić dany sprzęt. Ogólnie warto starać się, by czułość mikrofonu nie była ani zbyt wysoka, ani zbyt niska. Ustawienie zbyt wysokiej czułości mikrofonu spowoduje przestery, czyli charakterystyczne zniekształcenia dźwięku. Natomiast głośność nagrań zrealizowanych przy zbyt niskiej czułości mikrofonu transkryptor musi zwiększać przy użyciu programu do obróbki dźwięku, co może spowodować obniżenie jakości, a zatem gorszą czytelność nagrania.

Jeśli nagrywamy wyłącznie rozmawiających ludzi, ryzyko ustawienia zbyt wysokiej czułości mikrofonu jest niewielkie. W takich sytuacjach przestery mogą powstać jedynie wtedy, gdy ktoś bardzo głośnio krzyczy lub trzyma mikrofon blisko ust.

 

Jeden głos

Rzecz oczywista podczas prowadzenia rozmowy w ogóle, ale w trakcie poruszających dyskusji łatwo o niej zapomnieć. Im więcej osób mówi naraz, tym trudniej wyodrębnić słowa poszczególnych interlokutorów. Jest to problematyczne zwłaszcza w sytuacjach, gdy jeden z rozmówców ma wadę wymowy lub mówi cicho, co nierzadko się zdarza. Jeśli więc moderator chce dopytać o jakąś kwestię, lepiej jest, gdy poczeka, aż respondent skończy mówić zamiast przerywać jego wypowiedź.

Niektóre rejestratory wyciszają dźwięki zbierane przez mikrofon z większej odległości. Kompresor dźwięku w naszym dyktafonie może więc pozbawić głosu jednego z uczestników rozmowy.